DEPRESYONA KARŞI YAZILMIŞ EN İYİ   
                   KİTAPLARDAN BİRİ
                                        
      Dr.DAVİD BURNS'den İYİ HİSSETMEK

 

Günümüzde depresyon sözcüğü herkesin dilinde nedense kimse kendini mutlu hissetmiyor, kimse yaşamın anlamını bulamıyor hatta durum o kadar vahim ki hiç kimse bu anlamı bulmak için uğraşmıyor bile. İnsanlar kendilerini o kadar  yorgun ve bitkin hissediyorlar ki temel ihtiyaçlarını karşılamak bile onlara çok zor geliyor ve buna neden olarak depresyonu gösteriyorlar. Hepimizin kendini böyle hissettiği zamanlar elbette ki olmuştur fakat burada söz konusu olan üzüntüdür depresyon değil. Depresyon ve üzüntü sürekli birbiriyle karıştırılan kavramlardır fakat bu iki kavram aynı anlama gelmez. David Burns' e göre üzüntü, kaygı veya hayal kırıklığı yaratan olumsuz bir olayı çarpıtmadan tarif eden  gerçekçi algılar tarafından yaratılan normal bir duygudur. Depresyon ise çarpıtılmış düşüncelerin neden olduğu bir hastalıktır. Depresyondaki kişi kendisi hakkında YENİLMİŞ, TERK EDİLMİŞ ve YOKSUN hisseder. Neredeyse tüm bu olumsuz duygusal tepkiler sadece düşük öz güvenin bir sonucu oldukları için zarar vericilerdir  Depresyondan kurtulmak için öncelikle bu çarpıtılmış duygulardan kurtulmamız gerekir. Neyse ki İyi Hissetmek kitabında depresyonla başa çıkmak için başvurabileceğiniz bir çok yol var. Bu yolları sizinle paylaşmadan önce kitapta bahsedilen tekniklerin bir çok depresyon hastası üzerinde uygulanmış olduğunu ve hastaları iyileştirmekte oldukça başarılı olduğunu belirtmek isterim.

 Bu blogumda depresyonun temelinde bulunan 10 bilişsel çarpıtmadan bahsedeceğim, bu çarpıtmaları bilmek oldukça önemli çünkü diğer blogumda depresyondan kurtulmak için bahsedeceğim yollar bu çarpıtmaların saptanmasından geçiyor. burada adı geçen bilişsel çarpıtmalar gerçekte aslı olmayan üşüncelere denk gelmektedir. Gerekli bilgilendirmeyi yaptığımıza göre artık başlayabiliriz.

1. HEP YA DA HİÇ DÜŞÜNCESİ:  Bu düşünce her şeye siyah beyaz olarak bakmaktır. Bir nevi her şeyi uç noktada görmektir. Mesela her zaman A alan bir öğrenci B aldığında kendisinin işe yaramaz olduğu kanısına varır. Bu hep ya da hiç düşüncesi "mükemmelliyetçilik" düşüncesinden gelmektedir halbuki şu hayatta hiçbir şey mükemmel değildir o yüzden mükemmele ulaşmak için uğraşmak da boşunadır.
2. AŞIRI GENELLEME: Gümüzde sıkça kullanılan bu çarpıtma olumsuz bir olayın tekrar edeceği düşüncesine dayanır. Mesela depresyon geçirmekte olan bir adamın arabasına kuş pislediğinde adam kuşlar hep bebim camımı buluyor dediğimde bu aşırı genellemedir.
3. Zihinsel Filtre: Yaşanan bir olayın sadece olumsuz yönüne odaklanmaktır. Bir nevi klişe haline gelen bardağa boş tarafından bakma durumudur.
4. OLUMLUYU GEÇERSİZ KILMAK: Depresif kişilerin olumlu duyguları sürekli olumsuza çevirme durumudur. Olumlu olaylar gözardı edilmekle kalmayıp, akıllıca ve çabucak bir manevrayla olumsuza çevrilebilir. Örneğin birisi size iltifat ettiğinde sizin o kişinin sadece kibar olmaya çalıştığını düşünmeniz.
5. SONUÇLARA ATLAMAK: Olumsuz sonuçların meydana geleceğini düşünmektir. Bunu iki örneği vardır bunlardan Zihin Okuma başka insanl
   arın sizler hakkında aşağılayıcı düşünceleri olduğu varsayımıdır. Falcılık Yapma ise sürekli kötü bir şeylerin olacağı düşüncesidir. 
6. BÜYÜTME ve KÜÇÜLTME: Büyütme hataları, korkuları ve de kusurları fazlasıyla abartma durumu iken küçültme ise başarıları ve de iyi yanları küçük görme durumudur.
7. DUYGUSAL KARARLAR:  Duyguları gerçeğin kanıtıymış gibi görmektir. Kendimi  çok başarısız hissediyorum o halde başarısızım düşüncesi buna örnektir.
8. -MELİ, -MALI CÜMLELERİ:  Bir nevi kendini kısıtlandırma ve de şartlandırma durumudur. Pek de sağlıklı olmamakla beraber stres ve endişeye sokan bir durumdur. bu ifadeler yerine yapsam iyi olur ifadesini kullanmak daha sağlıklıdır.
9. ETİKETLEME:  Aşırı genellemenin uç halidir. Kendini tek ve de kötü bir özellikle tanımlamaktır. Genelde ben bir... şeklinde başlayan cümlelerdir.
10. KİŞİSELLEŞTİRME:   Hiçbir nedene dayanmadan olumsuz bir olayın sorumluluğunu üstlenmektir. Kendinizce hiçbir sorumluluğunuz olmadığı halde olanların sizin suçunuz olduğunu düşünmektir. Mesela çocuğunun karnesinin kötü olduğunu gören annenin Ben kötü bir anneyim, bu benim suçum demesi buna örnektir.

                Kumarbaz Olmayan Bir       

                           "KUMARBAZ"

   Daha önce pdf olarak okumaya çalıştığım ve okunması zor bir kitap olarak değerlendirdiğim ama aslında Fyodor Mihayloviç Dostoyevski'nin okunması en kolay kitabı olduğunu farkettiğim eseri "Kumarbaz" la karşınızdayım. Kitapta, kitabın ismine rağmen sıradan bir kumarbaz anlatılmamaktadır. Kitabı okuyup bitirdikten sonra başkahramanı kumarbaz olarak değerlendirmek pek de gerçekçi olmayacaktır. Buradaki kahramanımız Aleksi İvanoviç kumar oynamayı bir alışkanlık hâline getirmemiştir ve bu kumar oyununu da belli bir kazanç elde etmek için yapmamaktadır aksine, baş kahramanımızın kumar oynamasının temel nedeni başarı duygusunu hisstemek ve başkaları tarafından konuşulma isteğidir. Bu durumda insanoğlunun vazgeçilmez bir parçası olan "Ego" ile karşılaşırız. Tıpkı Aleksi İvanoviç'in tam bir kumarbaz olmayışı gibi...

    Kitapta ölmesi planlanan büyükannenin ansızın ortaya çıkması ve sonrasında yine hiç beklenmedik bir şekilde ölmesi umut ve umutsuzluk kavramlarına farklı bir bakış açısı getirmektedir. Hayatın sürekli biz insanları şaşırtmaktan hiçbir zaman geri kalmayacağının bir göstergesidir.

    Baş kahraman Aleksi İvanoviç' in Polina' yı sevdiğini sürekli dile dile getirmesine rağmen Matmazel Blanche ile gitmesi insanın her şeyi yapabileceğinin bir kanıtı niteliğinde, başka bir deyişle her zaman düşündüklerimizi gerçekleştirecek eylem veya hareketlerde bulunmayabiliriz ve yaptığımız hareketler veya gerçekleştirdiğimiz eylemler ne düşündüğümüzü yansıtmayabilir. 

   "Olabildiğince kısa zamanda olabildiğince fazla kazanma isteğinde hiç de tiksindirici bir yön görmüyorum ben."

   "Sanki açgözlülüğün büyüğü ve küçüğü tek ve aynı şey değilmiş gibi."

    "Doğrusunu isterseniz neyin daha kötü olduğunu kimse bilemez."

   "Parayı kendim için istiyorum, kendimi servet edinmek için kullanılacak bir etken olarak görmüyorum."

                           SUÇ ve CEZA
                     En İyi Aşk Romanı

   Suç ve Ceza Dostoyevski'nin tekrardan okuduğum ve en sevdiğim kitabıdır. Kitabı ikinci okuyuşumda tabiki de farklı hisler keşfettim. Kitabı okudukça neleri unuttuğumu ve eskisine oranla ne kadar farklı düşündüğümü anladım ama şunu söylemeliyim ki kitabı ilk okuduğumda daha çok etkilenmiştim.

Bu okuyuşumdan sonra söylemek istediğim ilk şey bu kitabın hayatımda okuduğum en iyi aşk kitabı olmasıdır. Kitapta genel olarak işlenen bir cinayet ve bu cinayetin etrafında gelişen olaylar anlatılıyor. Bütün kitap boyunca zeka parıltısı içeren diyaloglar, çok iyi tahliller, betimlemeler ve anlatımlar göze çarpıyor. Akıp giden satırlar boyunca Raskolnikov' un ne yapacağını düşünüp ruh halini anlamaya çalışıyoruz. Kitap bu şekilde ilerliyor ama kitabın sonunda Dostoyevski hayatını tek bir düşünceye adayan ve bu düşünceden de pek bir şey elde edemeyen Raskolnikov' a çıkış yolu olarak Sonya' yı ve Sonya' nın aşkını gösteriyor, artık Raskolnikov için yeni bir umut ışığı parlıyor ve bu da Sonya' nın aşkı sayesinde gerçekleşiyor.
  Ne Sonya Raskolnikov' un bir katil ve de mahkum olmasını ne de Raskolnikov Sonya' nın bir fahişe olmasını umursamıyor, ikisi de birbirinin umudu oluyor. Raskolnikov Sonya sayesinde hayatına bir anlam bahşediyor Sonya ise Raskolnikov' a hayatını adıyor. Kitabın Sonya ve Raskolnikov' un aşkıyla bitmesi ve bu duygunun çok sade ve açık bir şekilde yansıtılması bu kitabın en iyi aşk kitabı olduğunu düşünmeme sebebiyet verdi.

    "Aşk onları diriltmiş, birinin yüreği ötekinin yüreği için sonsuz bir hayat kaynağı olmuştu.'

          İNSAN NASIL İNSAN OLDU? 
 KADININ HÜKÜM SÜRDÜĞÜ ZAMANLAR

   Size eski zamanlarda kadının erkekten daha güçlü olduğunu söylesem hatta evin reisinin kadın olduğunu iddia etsem herhalde şaşırırsınız, hatta bana inanamayabilirsiniz de ama söylediklerimin hepsi doğru.
   Eski zamanlarda kadınlar toprakla uğraşırken erkekler de hayvan sürülerine bakarlardı fakat toprak geçimi sağlayan ana maddeydi ve toprağı kadın işler, toprağı zararlı otlardan kadın temizler eve ekmeği kadın getirirdi, erkek hayvancılıkla uğraşırdı fakat hayvanlar az olduğundan ana geçim kaynağı topraktan elde edilen mahsuldü. Kadın aynı zamanda topladığı yabani meyvelerle de evdekilerin karnını doyururdu. Güç kadının elindeydi, fakat günümüzden de anlaşılabileceği gibi bu düzen böyle sürmedi, steplerde kuraklık ve yabani otların çokluğu tarımı elden düşürmüş ve zorlaştırmıştı. Bu durum her ne kadar tarımı olumsuz etkilese de hayvancılık için bir avantaja dönüşmüştü,  çünkü steplerdeki otlar hayvanlar için besin kaynağıydı. Böylece güç kadından erkeğe geçmişti. İsviçre' de bir taşa çizilmiş olarak bulunan bir figürün üzerinde saban süren bir öküze rastlanır bu da artık tarımda kadına fazla ihtiyaç duyulmadan yüksek verim alınabildiğini gösterir. İşte bu nedenlerden dolayı dengeler değişmiştir.

   Şimdi gelelim eskiden kadının erkeğe göre toplumda ne kadar fazla söz sahibi olduğunu gösteren örneklere...

   İlk örneğimiz Almanya' dan. Almancada "yeğen" yerine kız kardeş çocukları denmesinin sebebi eski zamanlarda kız kardeşin çocuklarının klanda kalması, erkek kardeşin çocuklarınınsa başka bir klana gitmesiydi. Kız kardeş çocukları akraba "yeğen" sayılır, erkek kardeş çocuklarıysa akrabadan değil de başka klandan sayılırdı. Günümüzden baya bir farklı.

   Eski zamanlarda Sak Devletinde hükümdarlık oğula değil, hükümdarın kız kardeşinin oğluna geçerdi. Daha geçen yüzyılda Afrika' da Aşanti Devleti vardı. Bu devletin hükümdarına, erkek olduğu halde "annelerin annesi" anlamına gelen nine denirdi.

   Orta Asya'da Semerkant' ta erkek hükümdara "sahibe, hanımefendi" anlamına gelen "afşin" denirdi.

   Son olarak Afrikalı göçebelerden Tuaregeler arasında miras "haklı" ve "haksız" olarak bölünür, haklı miras kız kardeş çocuklarına kalırdı. Bu mirasa ölenin, annesinden aldığı ve üretimde alın teriyle kazandığı şeyler girerdi. Haksız mirassa, savaşta ele geçirilen ganimet ve alışverişte kazanılan her şey ölenin çocuklarına kalırdı.

                İnsan Nasıl İnsan Oldu ?
         Jest Sözlüğünden Birkaç İşaret
   
    M. İlin ve E. Segal' in ortak çalışmalarının bir ürünü olan ve insanlık tarihinin başlangıcından bilimin yol gösterdiği çağa kadar geçen süreci bir hikaye anlatırcasına bize aktaran  İnsan Nasıl İnsan Oldu kitabını daha yeni bitirmişken, bloğumda bu kitaba yer vermeye karar verdim.

Her ne kadar kitabı bitirdikten sonra ben de "İnsan Nasıl İnsanlıktan Çıktı?" adlı bir kitap yazıcam :) dediysem de bugün bu konudan bahsetmicem.

   Bugünkü içerikte sizin de çok hoşunuza gideceğini düşündüğüm ve kitapta bahsi geçen jestlere değinicem. Yazacaklarımı bir nevi minik bir işaret dili dersi olarak da görebilirsiniz, e artık başlayalım madem;

  Ok = Bir el gözle görülmeyen bir yayı tutar, öbür el de yayın görünmez kirişini çekiyormuş gibi bir işaret yapar.

  Vigvam(kızılderili evi) = Kenetlenmiş parmaklardan meydana gelen iki taraflı sivri dam el hareketleriyle gösterilir.

  Bulut = İki yumruk başın üzerine kaldırılır.

  Kar = Yine bulut işaretini yaparkenki jest tekrar edilir. Yalnız bu kez yumruklar kar taneciklerinin döne döne yağmasını taklit edercesine yavaşça açılır.

  Yağmur = Yine aynı jest. Yalnız bu kez yumruklar açılarak birdenbire yere doğru indirilir.

  Yıldız = İki parmak başın üzerinde bükülüp açılır. Bu hareket yıldızların titreyişini gösterir
 
  Ateş = El aşağıdan yukarıya sağa sola hareket ettirilir. Bu yükselen dumanı gösterir.

  Beyaz İnsan = Alnındaki teri siler gibi bir işaret yapar ki bu işaret bir şapkanın kenarını ifade eder. Sanırım o zamanlar sadece beyazlar şapka takıyormuş:)

  Kurt = Elin iki parmağı, iki kulağa benzetilerek ileriye doğru uzatılır. Zaten çoğumuz bu hareketi biliyoruzdur .

  Tavşan = Bir elin iki parmağı ileri doğru uzatılır, öbür elle bir kavis çizilir ki, iki uzun kulak ve tavşanın yuvarlak vücudunu temsil eder.

   Balık = Avuç, dikine durumda sağa sola hareket ettirilir tıpkı bir balığın suda yüzüşü gibi.

  Kurbağa = Parmaklar birleştirilip zıplar gibi açılıp kapanır.

  İş = Havayı dikine yaran bir el işareti yapılır, bu işaret bize iş anlamını verir.